Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 1 februari 2017

Vogel zit haven in de weg

ZELDZAME KWARTELKONING SPIJK

Bron: de Gelderlander

De kwartelkoning zit de overnachtingshaven in Spijk dwars. De Vogelbescherming voert deze en zeventien andere vogelsoorten bij de Raad van State op om te voorkomen dat 49 hectare uiterwaard middenin Natura-2o00 natuurgebied wordt afgegraven om 50 grote schepen aan te laten leggen.

Ook drie boerenbedrijven en grondeigenaren in De Beijenwaard willen de haven tegenhouden.

Het rijk wil in de grote rivieren om de 30 kilometer overnachtingshavens aanleggen, zodat schippers kunnen rusten. Over dit plan wordt al jaren gesproken en nu moet het ervan komen. In 2021 moet de haven in Spijk klaar zijn.

De Vogelbescherming steigert, omdat de kwartelkoning zijn leefgebied kwijtraakt en mist de ‘dwingende reden’ voor de ingreep in het landschap.

“Terwijl de habitat voor deze zeldzame vogel juist uitgebreid moet worden”, zegt Marieke Dijksman van De Vogelbescherming. Overheden compenseren natuurgebied dat verloren gaat op andere plekken. De Vogelbescherming twijfelt of dit bij de haven voldoende gebeurt.

Veehouder is bang voor een daling van het grondwater

SPIJK

Verdroging van gewassen als gevolg van de aanleg van een overnachtingshaven in Spijk is funest voor veehouder Emiel Stam.

Hij is er niet gerust op dat het wel goedkomt. Agrariër Emiel Stam uit Spijk is voor de bedrijfsvoering van zijn veehouderij afhankelijk van goed gras. De komst van de overnachtingshaven in uiterwaard De Beijenwaard in Spijk helpt mogelijk de kwaliteit van het gras om zeep. “Droog gras vinden de koeien niet lekker”, zegt Stam, die een gemengd bedrijf in Spijk heeft met akkerbouw en 110 melkkoeien. “Koeien zijn wat dit betreft net mensen: als het niet lekker is, eten ze minder en dus leveren ze minder melk.

“Verdroogd gras betekent ook dat de opbrengst zo’n beetje wordt gehalveerd. Als ik in de winter minder kuilgras of maïs in de kuil heb, moet ik voer bijkopen. De melk- en grasopbrengst zijn beduidend minder, maar ik moet het weiland wel op dezelfde wijze bemesten. En ik moet meer beregenen. Als het grondwater daalt, is het veel moeilijker met de bestaande pomp omhoog te halen. Dat betekent dat ik moet investeren in nieuwe pompen en in een generator.”

Emiel Stam is één van de drie agrariërs die procederen tegen het plan van een haven voor 50 grote schepen van Rijkswaterstaat, de provincie en de gemeente Rijnwaarden. Vandaag dient hun zaak bij de Raad van State.

De koeien van Stam grazen niet op de grond die wordt afgegraven voor de haven, maar binnendijks. “De dikke kleilaag in De Beijenwaard op een ondergrond van zand werkt nu als een deksel. Kwelwater kan daardoor minder goed binnendijks komen. Dat verandert als je die barrière weghaalt. Hoe dichter bij de rivier, hoe dieper het grondwater zit. Met de aanleg van de haven, breng je de rivier dichter bij het land en daalt het grondwater. Wat de gevolgen zijn voor ondergrondse waterstromen, is onvoldoende bekend.” De grondwaterdaling zou volgens het mer-onderzoek (milieueffectrapportage) van tijdelijke aard zijn. “Dat is echter gebaseerd op aanname op aanname op aanname.”

Tot slot vreest Stam voor het waterbedeffect als de ganzen door de aanleg van de haven hun fourageergebied zijn kwijtgeraakt. “Dan komen ze bij ons. De wei ligt dan vol stront en veren en daar hebben koeien een grote hekel aan.”

‘Geen sprake van noodzaak’

De noodzaak tot afgraven voor de overnachtingshaven ontgaat ook de erven van het echtpaar Möser uit Dusseldorf. Gert en Marianne Möser, die beiden in 2016 overleden, kochten in 198o een vakantiehuis op een goddelijk plekje, middenin De Beijenwaard. “Zij hebben altijd gezegd dat als een haven echt nodig is, zij deze ontwikkeling niet in de weg willen staan”, zegt advocaat Norbert de Munnik van Nautadutilh.

“Maar ze waren daar met al die schepen met dubbele bemanning in de continuvaart die voorbijvaren niet van overtuigd. Hun erfgenamen denken er hetzelfde over.”

De zogeheten ‘ADC-toets’ zou daarnaast onvoldoende op het plan zijn losgelaten. “De A staat voor: alternatieven. Bij de D hoort: zijn er dwingende redenen voor deze ingreep? Bij C gaat het over compensatie. Natura-2000 gebied wordt hier vernietigd. Boekhouden met de natuur heet dan ineens compensatie.”

Ligplaatsen

Van nut en noodzaak is volgens hem geen sprake, omdat met het Binnenvaart Ligplaats Informatie Systeem, dat nu alleen nog voor Amsterdam en Rotterdam is ingevoerd, schippers in één oogopslag kunnen zien op welke ligplaatsen nog plek is.

Een speciaal onderzoeksbureau voor scheepvaart en logisitiek heeft volgens De Munnik aan de hand van de meest recente cijfers over de binnenvaart berekend dat in De Beijenwaard niet 50, maar 30 ligplaatsen nodig zijn. Deze actuele cijfers zijn niet door de rijksoverheid meegenomen.

Het argument van het rijk dat de veiligheid van schippers in het geding is als ze op de rivier voor anker gaan, zoals nu gebeurt, snijdt volgens advocaat De Munnik ook geen hout. “Er zijn geen ongelukken op de Rijn gebeurd en als hier wel sprake van was, ging dat om eenzijdige ongevallen.” In De Beijenwaard zijn niet 50, maar 30 ligplaatsen nodig

CARINE TEN CATE